De prijs van de vrijheid

12-04-2013

Hoeveel helden zouden er reeds hun leven gegeven hebben voor “de vrijheid”, of voor hun “levensovertuiging”, of voor idealen die om de een of andere reden niet pasten in de kraam van hen die de regels dicteerden waar en toen zij leefden? Hoeveel rechtvaardigen en idealisten zullen hen nog volgen in de dood? Hoe groot is het percentage van de gevallen martelaren die postuum enige erkenning hebben verkregen, of een vaste geschiedkundige vermelding in onze leerboeken en encyclopedieën? Van standbeelden spreken we hier niet, want de monumenten die onze straten en pleinen versieren staan er meestal ter ere van beroemdheden die redelijk welvarend hebben geleefd, rustig in hun bed zijn gestorven en/of een uitzonderlijke uitvaart hebben genoten.

Zoek geen logica of redelijkheid in onze wijze van omgang met het verleden. Ook dit wordt bepaald door pragmatisme, politieke overwegingen, maatschappelijke gewoontes, taboes of toevalligheden. Geschiedkunde is belangrijk en noodwendig, maar geen positieve of exacte wetenschap. De kwaliteit ervan is vooral afhankelijk van de mogelijkheden tot vrije meningsuiting en vrij onderzoek. Maar spijtig genoeg wordt de geschiedenis voor een groot deel geschreven in onvrije omstandigheden, zelfs de geschiedenis van de vrijheid en zelfs in onze hedendaagse democratieën.

Onder het motto “Liberté, égalité et fraternité” bestormde de massa in 1789 de Bastille en startte de Franse revolutie, met als resultaat grootschalige vrijheidsberovingen, massale slachtingen en een nietsontziend totalitarisme. Het woord vrijheid klinkt mooi, maar is beladen met dubbelzinnigheid. De vrijheid van de een gaat dikwijls ten koste van de vrijheid van de ander en een zogenaamd vrij gedrag blijkt nogal eens een ordinaire verslavingsvorm. Toch is de roep naar vrijheid onverwoestbaar en zo oud als de mensheid. Hij kan zelfs sterker worden dan de levensdrang. De mens is er immers voor geschapen en velen zijn bereid om er een zware prijs voor te betalen.

Men kan vrijheid vergelijken met water. Beiden zijn onontbeerlijke basiselementen, het laatste voor de lichamelijke mens en het eerste voor zijn geestelijke dimensie. Zoals water kan vrijheid verschillende gedaanten aannemen: extatisch gesublimeerd ver boven de laag-bij-de-grondse werkelijkheid, verstard tot een ijskoude meedogenloze obsessie, alles meesleurend als een woeste bergrivier, verstild tot een mild meer vol voedselbronnen voor mens, plant en dier, of wijds als een oceaan met wenkende en veelbelovende horizonten. Hoe dan ook: mensen dorsten ernaar en zonder enige vorm van vrijheid lijden wij aan een dodelijke geestelijke dehydratatie.

God heeft de mens voor de vrijheid geschapen om hem de kans te geven Zijn liefde te beantwoorden. Echte liefde, die naam waardig, kan immers enkel groeien en bloeien in volle vrijheid. Maar wat is vrijheid eigenlijk en hoe vrij is een mens? Betekent dit dat de mens op elk ogenblik kan en mag doen wat hij wil? We beseffen maar al te goed dat er heel wat grenzen zijn aan onze vrijheid. Die botst niet alleen op de muur van onze beperkte fysische en verstandelijke vermogens, maar confronteert ons continu met de consequenties van onze vrije keuzes en het feit dat die andere mogelijkheden uitsluiten. Vrijheidsbeleving biedt ook geen garantie op duurzaam geluk. Maar een waardevolle omgang met de vele mogelijkheden die ons geboden worden moet leiden naar een groter welbevinden en een innerlijke vrede.

Die toestand is enkel bereikbaar in harmonie met de schepping, haar bedoeling en haar Schepper. Anders gezegd: we kunnen enkel echt gelukkig worden, in zover onze vrije wil in overeenstemming is met Gods wil. We kunnen Gods vrijheidsbeleid vergelijken met dat van onze democratische staten. Daarin zijn alle burgers zogenaamd vrij, maar enkel zij die zich het best aanpassen aan de ontelbare wetten, verordeningen en richtlijnen die er heersen zullen optimaal van hun resterende vrijheden kunnen genieten. God is een superdemocraat, die de mens slechts een beperkt aantal geboden heeft meegegeven. De bedoeling hiervan is niet de mens te beknotten, om hem te laten voelen wie er de baas is, maar om hem in de onoverzichtelijke doolhof van vrije mogelijkheden de juiste weg te wijzen naar zijn volle ontplooiing. In menselijke termen zouden we van een “prijs” voor de ware vrijheid kunnen spreken.

God schiep een wezen gemaakt voor de vrijheid. Deze Goddelijke beslissing leidde tot een schepping waarin Hij zich slechts onrechtstreeks en onopvallend manifesteert. Enkel sporadisch toont Hij een glimp van zijn almacht bij middel van mirakelen. Bijgevolg kunnen we enkel via het geloof onze Schepper leren kennen en is waar geloof gestoeld op een beslissing van de vrije wil (niet op vrees, zoals atheïsten beweren).

De hoogste en zuiverste vorm van vrijheid is deze van de “kinderen Gods”. De prijs hiervoor werd betaald met het bloed van Hem die ons het opperste en vruchtbaarste voorbeeld van geestelijke vrijheid heeft getoond. Innerlijk benaderen Zijn volgelingen het best de toestand van vrije harmonie waarin de stamouders van de mensheid oorspronkelijk leefden. Die presenteert zich niet als een vorm van onbeperkte willekeurigheid, maar is het resultaat van een consequente, doelgerichte wils- en geloofskeuze.  In alle vrijheid hebben zij zich aangesloten bij het kamp van de liefde, het leven en de waarheid en zich afgesloten van al wat daarmee in strijd is. Zij zijn bereid om desnoods op hun beurt, met Gods hulp, hiervoor de prijs te betalen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s