Johannes Paulus II de Grote

HOOFDSTUK 2

Johannes Paulus II is een van die uitzonderlijk moedige geestelijke strijders, die reeds als kind door de omstandigheden hiertoe opgeleid werden. Daarom moeten we nog enkele gebeurtenissen uit zijn leven in herinnering roepen, vooraleer te spreken over zijn leer.

Op 18 mei wordt hij in Wadowice geboren als jongste van drie kinderen. Heel zijn jeugd wordt getekend door het afsterven van geliefden. Zijn zusje Olga was al gestorven voor haar geboorte. Zijn moeder sterft als hij negen jaar is. Drie jaar later sterft zijn broer Edmund als dokter bij de verzorging van besmettelijke zieken. Negen jaar later sterft zijn vader als arme gepensioneerde onderofficier, die allerlei klusjes aannam om samen met zijn zoon Karol te overleven.

De inmiddels volwassen Karol staat nu alleen op de wereld. Hij was in 1938 al begonnen aan zijn universitaire studies en bijzonder actief in de wereld van het theater, maar de oorlog verlamde het openbare leven. Hij bleef echter gepassioneerd door de Poolse cultuur en werkte daaraan clandestien verder. Tijdens de oorlog moest de Solvay fabriek blijven draaien voor de Duitsers en de jonge atletische Karol werd een van de werkkrachten aldaar. Hierdoor ontsnapte hij aan iedere deportatie. Een schoenmaker overtuigde deze jonge cultuurfan van de grootsheid van het priesterschap en zo volgde hij clandestien de priesteropleiding én die van het theater. Na de oorlog zette hij zijn studies verder en werd in 1946 priester gewijd. Hij wordt naar Rome gestuurd, waar hij o.m. verdere vorming ontvangt van de grote dominicaan Garigou Lagrange en doctoreert op het geloof in de werken van St. Jan van het Kruis. 

Terug in Polen doet hij dienst in verschillende parochies, houdt retraite, maakt trektochten en organiseert sportkampen als aalmoezenier van de jeugd. Het communistisch regime in Polen eiste dat kandidaat-bisschoppen door de regering zouden worden goedgekeurd. Zo moesten noodgedwongen vele kandidaten worden afgevoerd. De pientere intellectueel Karol Wojtyla, op het einde van een lijst, was voor de regering wel als bisschop aanvaardbaar. Toen Karol vernam dat hij bisschop zou worden trok hij naar een contemplatief klooster en bracht in de kapel de nacht in gebed door.

De communisten hadden inmiddels een geheim plan opgezet om onenigheid te brengen tussen deze jonge intellectueel en de kardinaal Stefan Wyszynski, een man van het volk. Telkens opnieuw werd bisschop Wojtyla van regeringswege aangeklaagd bij de kardinaal. Telkens ging Wojtyla rustig en beleefd de spanningen wegnemen bij zijn kardinaal, totdat hij het spel doorhad. Vastberaden trok hij op een dag naar het hoogste politbureau en zijn tot dan toe bescheiden handelwijze veranderde in het heftigste protest, iets waarvan allen schrokken. Hij eiste van de hoogste leiders respect voor de grondwet die godsdienstvrijheid voorziet. Hij eiste de vrijheid om als katholiek priester en bisschop zijn werk te kunnen doen. Van dan af zullen de communisten hem op andere wijzen tegenwerken, bv. door de dringende toestemming voor de bouw van een nieuwe kerk in een volkrijke buurt telkens weer uit te stellen. Dit verminderde echter niet de creativiteit en vechtlust van de jonge bisschop. Met kerstmis, wanneer het vroor dat het kraakte, droeg hij in open veld, op de plaats waar dringend een kerk moest komen, de nachtmis op en met duizenden stonden ze daar en dwongen zo de toestemming van de regering af.

In 1964 wordt hij aartsbisschop van Krakau en drie jaar later wordt hij kardinaal. Inmiddels heeft hij het Tweede Vaticaans Concilie op beslissende wijze mee vorm gegeven. In 1978 wordt hij, mede door de invloed van kard. Stefan Wyszynski, tot paus verkozen. De waarlijk grote theoloog Henri de Lubac, die veel had samengewerkt met de aartsbisschop van Krakau, had in die tijd eens gezegd: “Ik hoop dat Paulus VI nog lang blijft leven, maar als er een nieuwe paus moet komen zou ik dit aan mgr. Karol Wojtyla toewensen”. Zo gebeurde het.

Ook als paus is hij een onverschrokken geestelijke vechter gebleven. Hij deed wat hij moest doen. Zijn bevelen ging hij halen op het Hoofdkwartier en nergens anders, namelijk in aanbidding bij het Allerheiligste Sacrament. Om waardering of afkeuring bekommerde hij zich niet. Vooral in zijn eigen land wilde hij de vrijheid, het respect voor de waardigheid van de mens en de vrijheid van godsdienst herstellen. Toen een gestoorde terrorist hem neerschoot op het Sint Pietersplein werd wel zijn gezondheid ernstig aangetast maar niet zijn vastberaden wil. 

De paus bezocht regelmatig zijn geliefd vaderland Polen. Hij steunde openlijk de vrije vakbond Solidarnosc en haar voorzitter Lech Walesa. De Russische president Leonid Brechnew wilde de Poolse president Jaruzelski er toe brengen om ieder pauselijk bezoek te beletten, maar Jaruzelski begreep dat zulks geheel onmogelijk was en zou uitmonden in een regelrechte revolutie. Breschnew wilde ingrijpen en prompt liet Johannes Paulus II hem weten: “Als de Russische tanks straks Polen binnenrollen sta ik morgen daar!” En de Russische bezetting ging niet door.

De laatste moedige strijd heeft Johannes Paulus II gestreden met zichzelf en zijn aftakelende gezondheid. Hij was niet bang om zich te laten zien in zijn uiterste zwakheid en gaf zo een getuigenis van de blijvende waardigheid van ieder menselijk leven. Hij was bereid zijn Petrusambt op te geven en alles los te laten, maar het was hem niet duidelijk of dit wel Gods wil was en hij bleef paus tot aan zijn levenseinde.

Heeft deze paus geen fouten en vergissingen begaan? Ongetwijfeld wel, zoals ieder mens. Sommigen verwijten hem heftig zijn dialoog met de andere godsdiensten in Assisi, het feit dat hij eens de koran gekust heeft, zijn houding tegenover de bevrijdingstheologie, zijn eigenzinnige theologie van het lichaam… We zullen hierop terug komen bij de behandeling van zijn leer. In Johannes Paulus II zien we hoe God minutieus het leven van een mens voorbereidt en leidt, wanneer deze bereid is zich over te geven aan de leiding van zijn heilige Geest. Johannes Paulus II heeft dit gedaan, aan de hand van Maria. Dezelfde God en dezelfde Geest wil ieder mens leiden opdat hij zijn unieke taak zou kunnen vervullen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s