Johannes Paulus II de Grote

HOOFDSTUK 3

De leer van Johannes Paulus II is een weerspiegeling van heel zijn leven. Het is hier niet mogelijk om zijn geestelijke erfenis in haar geheel uit te diepen. Zulks wil men doen in theologische centra die op meerdere plaatsen in de wereld werden opgericht onder zijn naam. We willen kort en krachtig de diepte en de breedte van zijn leer aanreiken, opdat het vuur van het geloof dat in hem brandde ook in ons hoger mag oplaaien.

Al meteen bij zijn aantreden riep hij uit: “Wees niet bang”. Hij verkondigde wat hij zelf beleefde. En onmiddellijk begon hij aan de ontwikkeling van zijn eigen kleine “Summa Theologica”. Hij ging putten aan de bron, de Drie-eenheid, oorsprong en einddoel van alles. Hij wist dat daar alle levenskracht vandaan kwam.

Zijn eerste encycliek over de Verlosser van de mens (Redemptor hominis, 1979)was ook zijn programmaverklaring. Het mysterie van de Drie-eenheid begint voor hem met het mysterie van Jezus Christus en de verlossing. Nu al heeft hij het einde van het tweede millennium voor ogen. Hij stelt onder meer dat de Kerk van de nieuwe Advent, de kerk zal zijn van twee bijzondere sacramenten: de Eucharistie en de Boete. Hij verkondigt Jezus Christus als de Verlosser van alle mensen, het hart van de geschiedenis en het centrum van het universum. Inmiddels heeft hij voor de eerste keer vastberaden zijn geliefd vaderland onder overweldigende belangstelling bezocht.

Hierop volgt de encycliek over de barmhartigheid van de Vader (Dives in misericordia, 1980).In onze harde wereld is de barmhartige Vader de grote onbekende. De wereld verbindt een vader vooral met macht en overheersing, maar de Vader van Jezus Christus is Degene die vol tederheid meelijdt, wat tot uiting komt in de kruisdood van Jezus. Louter rechtvaardigheid, zo besluit de paus, volstaat niet. Er is nood aan liefde die ontspringt aan het hart van de Vader en die het waarmerk zal zijn van de christen.

Met de encycliek over de heilige Geest besluit hij zijn trilogie (Dominum et vivificantem, 1986).Hierin getuigt de paus van de kracht van de heilige Geest, de hoop van het menselijk hart en de bron van iedere authentieke vernieuwing. De heilige Geest levert “het overtuigend bewijs van wat zonde, gerechtigheid en oordeel is” (Joh. 16, 8). Als een goede advocaat toont Hij duidelijk aan wat waarheid en leugen, goed en kwaad is. Hij geeft ook de kracht om leugen en kwaad te overwinnen in al zijn vormen, zoals het materialisme, de wapenwedloop, de armoede, de honger, abortus, euthanasie, de mensonwaardige manipulaties met het leven…

De encycliek over de moeder van de Verlosser (Redemptoris mater, 1987) sluit hierbij aan. Maria is een spiegel in tweevoudige zin. Enerzijds zien we in haar de grootheid van God zelf en anderzijds zien we in haar de grootheid die God aan ieder van ons wil geven. Aan haar heeft Johannes Paulus II zichzelf helemaal toegewijd: “Totus tuus.” Maria is ook de eerste die in het hart van de Drie-eenheid werd opgenomen. Later zal hij hieraan nog een apostolische brief toevoegen over de rozenkrans (Rosarium virginis Mariae, 16 okt. 2002). Hij bracht vijf nieuwe mysteries aan om Christus meer te verheerlijken vanuit het evangelie en vanuit het hart van Maria. Hij zag hierin ook een concreet middel voor de nieuwe evangelisatie, om de weg van het geloof te gaan samen met Maria. In dit licht moeten we ook zijn apostolische aansporing zien over de persoon en de zending van de heilige Jozef in het leven van Christus en van de Kerk (Redemptoris custos, 1989). Door zijn stille dienstbaarheid en zijn ontvankelijkheid is Jozef de patroon van het inwendig leven en van de universele Kerk.

In deze hoger genoemde documenten vinden we alles terug wat Johannes Paulus II later in afzonderlijke geschriften verder zal uitwerken. De apostolische brief Tertio millennio adveniente, 1994, is een   hartstochtelijk pleidooi om in de overgang naar het nieuwe millennium het christelijk geloof meer te doen schitteren en het grote jubileumjaar 2000 in het licht te stellen van de Drie-ene God. Elk van de drie voorafgaande jaren heeft hij toegewijd aan een van de goddelijke Personen opdat we meer intens zouden leven in vereniging met de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Bij het begin van het millennium zelf schrijft hij een vurig gebed om het gelaat van Jezus te aanschouwen en de Drie-eenheid te verheerlijken als oorsprong en einddoel van alles (Tertio millennio ineunte, 2001). Hierbij kijkt hij naar het gelaat van Jezus als kind, als jongeling, als volwassene, als leraar, als degene die bidt en leert bidden, die verkondigt, lijdt, sterft en verrijst.

Tenslotte leefde deze paus van de Eucharistie en begreep dat ook de Kerk daarvan leeft. Ieder jaar opnieuw schreef hij hierover een brief op Witte Donderdag, speciaal voor zijn priesters en bisschoppen. Het orgelpunt was zijn laatste encycliek (Ecclesia de Eucharistia, 2003),een soort geestelijk testament waarin hij ook aan Maria haar juiste plaats geeft. Zoals Maria door haar ja-woord heeft meegewerkt aan de menswording van Jezus, zo kunnen wij door ons amen bij het ontvangen van de heilige communie meewerken aan de voortdurende menswording van God in ons.

In dit vrij degelijk uitgewerkt theologisch geheel behield de paus zijn kinderlijk geloof. Toen hij al erg gehandicapt was en maar moeizaam kon gaan, bezocht hij nog een Romeinse parochie. Hij zag hoe een jongentje met grote ogen keek naar de stok die hij in zijn hand had. Als meester in het inspelen op zijn omgeving vroeg hij aan het jongetje: Waarom heeft de paus een stok? Je zag aan de paus dat hij iets had willen zeggen over het ziek en oud worden, maar dat pientere kereltje antwoordde spontaan: Omdat jij de herder zijt! De paus was zo getroffen dat hij antwoordde: Jouw geloof is groter dan het mijne!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s