Rome

Enkele verzuchtingen n.a.v. de Gezinssynode van oktober 2015

1° Een heldere definitie van wat men verstaat onder “christelijk gezin”

De huidige tendens om aan begrippen die van fundamenteel belang zijn op ethisch en sociaal gebied een zo rekbaar mogelijke interpretatie te geven, zou door de Kerk kordaat bestreden moeten worden. Deze tendens maakt immers een goed verstaanbaar en coherent geloofsonderricht onmogelijk. Binnen een geloofsgemeenschap geeft zij ruimte aan interpretaties die elkaar grotendeels of zelfs volledig kunnen tegenspreken, o.a. op het gebied van gedragsregels. In alle aspecten van het menselijk leven, ook zij die te maken hebben met intermenselijke relaties, is duidelijkheid van groot belang. Voor wat specifiek de gezinnen betreft is dit des te meer het geval, want zij zijn de basiscellen van het grotere familieverband en bij uitbreiding van de maatschappij waartoe zij behoren. Het is niet omdat een seculiere wetgeving een heel aantal samenlevingsvormen als gelijkwaardige “gezinnen” behandelt, dat individuen of instellingen zoals de Kerk dit voorbeeld moeten beamen en hun principes in dat verband moeten aanpassen.

Er bestaan verschillende uiteenlopende omschrijvingen van wat men in brede antropologische of staatkundige zin kan verstaan onder “gezin”. Van daaruit vertrekkend heeft de Kerk, in deze tijden van verwarring, als taak om aan de wereld duidelijk te maken wat zij precies bedoelt als zij spreekt van “christelijke gezinnen”, in het bijzonder in het kader van een bisschoppensynode die werd samengeroepen om hen de best mogelijke pastorale ondersteuning te geven.  Het christelijk gezin moet in hoge mate het ideale gezinsmodel benaderen, op sociaal, ethisch en godsdienstig vlak.  Op basis van de continue christelijke traditie, geworteld in de Bijbelse boodschap, stellen we bij wijze van voorbeeld volgende omschrijving voor, uiteraard vatbaar voor verbetering of aanvulling.

Het christelijk gezin is een samenlevingsvorm waarvan de kern bestaat uit een man en een vrouw die een levenslange duurzame relatie aangaan, gebaseerd op Gods geboden, inzonderheid de verplichting om als ouders op een mentaal en fysiek gezonde wijze deel te nemen aan de natuurlijke menselijke voortplanting. Aldus vormt het christelijk gezin een sociale basiseenheid waarin de ouders een heilzame godsdienstige en maatschappelijke opvoeding bezorgen aan hun kinderen, zonder onderscheid te maken tussen hun biologische nakomelingen en de kinderen die eventueel door hen werden geadopteerd. Christelijke gezinnen kunnen gereduceerd zijn wegens het al of niet vrijwillig heengaan van een der ouders of kinderen, of door ongewilde kinderloosheid. Zij kunnen ook uitgebreid zijn door het samenwonen met andere bloedverwanten of aangetrouwde familieleden. Zij putten uit het evangelie de kracht om voorbeelden te zijn van samenhorigheid, onderling respect en vergevingsgezindheid. De kinderen leren er hun ouders te eren en hun te gehoorzamen tot zij het ouderlijk huis verlaten, of zelf verantwoordelijk worden voor een nieuw gezin. De Kerk speelt hierbij een voorname ondersteunende rol als geestelijk inspirerende, sacramenteel bevestigende, onderwijzende en raadgevende instantie.

2° De pastorale taak van de Kerk ten aanzien van de christelijke gezinnen

Het valt natuurlijk volledig buiten onze bevoegdheid om aan de kerkleiding te dicteren welke pastorale politiek zij moet volgen. Die bevoegdheid ligt volledig in handen van de paus en de bisschoppen. Wij wensen enkel uit te drukken wat we als geloofsgetrouwe kerkleden verhopen van onze kerkleiding. De gezinssynode kan richtlijnen voor de gezinspastoraal voorschrijven die gelden voor de gehele universele Kerk. Het gedeeltelijk doorschuiven van zijn bevoegdheid naar plaatselijke kerkhiërarchieën (zoals voorgesteld door Mgr. Bonny en een groot deel van de Duitse bisschoppen) zou een zeer gevaarlijke vergissing zijn. Dit zou onvermijdelijk leiden tot een versnipperde Kerk, ten prooi aan een bitsige concurrentiestrijd tussen verschillende theologische stromingen.

Een goede gezinspastoraal moet o.i. vooruitziend zijn en niet achterna hollend. Dit betekent concreet dat er in de eerste plaats aandacht moet worden geschonken aan een goede voorbereiding op het christelijk huwelijk. De begeleiding van relaties die niet (meer) beantwoorden aan het christelijk huwelijksideaal, maar waarvan men hoopt hen te kunnen integreren of re-integreren in het kerkelijk leven, is ook belangrijk, maar komt op de tweede plaats. Het is immers steeds beter te voorkomen dan te genezen. We delen volledig de grote bekommernis van paus Franciscus voor hen die afgedwaald zijn. Maar de pastorale inspanningen om deze groeiende groep geestelijke ondersteuning te bieden mogen niet gaan ten koste van de voorbereiding van nieuwe generaties op het christelijk huwelijksideaal en de begeleiding van bestaande christelijke gezinnen, of uitmonden in een permissiviteit die de waardigheid van het christelijk huwelijk ondermijnt.

“Jong geleerd is oud gedaan”. De opleiding tot een verantwoord christelijk ouderschap moet idealiter aanvangen op jeugdige leeftijd. Dit gebeurt theoretisch in de eerste plaats binnen de bestaande christelijke gezinnen zelf, maar in de moderne praktijk wordt deze ouderlijke taak vaak doorkruist of grotendeels overgenomen door wat de jongeren op school leren, zowel via de aangeboden leerstof als via de voorbeelden waarmee zij dagelijks worden geconfronteerd. In België beschikken we over een machtig onderwijsnet, dat zich nog altijd “katholiek” noemt, maar waarover onze bisschoppen weinig of geen zeggenschap hebben. De cursussen over relatievorming en seksualiteit zijn er grotendeels gebaseerd op lesmateriaal dat wordt aangereikt door seculiere organisaties (zoals o.a. Sensoa), waarin waarden en gedragingen worden onderwezen die dikwijls volledig haaks staan op de katholieke moraalleer. Daarom dringen wij aan op een efficiënte bisschoppelijke controle op deze leerstof in de scholen waar zij nog voldoende vat op hebben. Daar waar de zaken zodanig uit de hand zijn gelopen dat er geen remedie meer is, hopen wij dat onze kerkelijke verantwoordelijken buitenschoolse catecheselessen aanbieden. Daarin kunnen onze jongeren kennismaken met de gezonde katholieke huwelijksmoraal en de relationele vaardigheden aanleren die een duurzame huwelijksrelatie bevorderen.

Huwelijksvoorbereiding. Een andere maatregel die wij als noodzakelijk beschouwen is de verplichting voor hen die kerkelijk willen huwen tot deelname aan een degelijke voorbereidende lessenreeks. Bij ons is de kerkelijke huwelijksinzegening nu grotendeels gedegradeerd tot een romantische traditie of luxedemonstratie, waarvan de katholieke ingrediënten door veel deelnemers beschouwd worden als folklore of volledig voorbijgestreefd. Deze lessen kunnen zich best baseren op de omstandige huwelijkscatechese van de postconciliaire pausen Paulus VI, Johannes Paulus II en Benedictus XVI, zoals expliciet vermeld in het actuele Relatio Synodi. Huwelijkskandidaten waarvan blijkt dat zij het niet eens zijn met die leerstof, zouden kordaat moeten geweerd worden. In eerste instantie zal dit waarschijnlijk een vermindering van het aantal katholieke huwelijksinzegeningen tot gevolg hebben. Op termijn echter zal deze aanpak een positief effect hebben op de maatschappelijke waardering voor het kerkelijk huwelijk en zal de Kerk de vruchten plukken van een consequent en vooruitziend beleid.

Priesteropleiding. In de seminaries moeten de kandidaten voor het priesterschap uitgebreid voorbereid worden op de moeilijkheden en mogelijkheden die deel uitmaken van een vruchtbare gezinspastoraal. De Kerk beschikt hiertoe over een enorme schat aan expertise en ervaringsdeskundigen. Als voorname instrumenten voor een doeltreffend beleid ten dienste van de christelijke gezinnen beschouwen we o.a. de pastorale familiebezoeken, de regelmatige individuele biechtvieringen (bij ons in de meeste parochies haast volledig in de vergeethoek geraakt), solidariteitsacties voor families die in nood verkeren en ziekenbezoek. Belangrijk hierbij is een gezonde taakverdeling tussen priesters, diakens en leken, zodat de sacramentele en kerkelijke hoofdopdrachten van de priesters niet verwaarloosd worden.

De toekomstige priesters moeten ook zeer goed op de hoogte worden gebracht van de mogelijkheden en voordelen van natuurlijke gezinsplanning en aanleren hoe zij deze methode het best onder de aandacht kunnen brengen van de gelovigen in het algemeen en de bestaande christelijke gezinnen in het bijzonder. Hiertoe is een ware mentaliteitswijziging vereist binnen het bestuur van onze kerkprovincie, dat de gezonde principes uiteengezet in Humanae Vitae vooral heeft genegeerd en meer bestreden dan verkondigd.

Ondersteuning van christelijke gezinsbewegingen en gezinsvriendelijke initiatieven. Alhoewel er bij ons zulke initiatieven bestaan, zijn zij over het algemeen te kleinschalig en te verspreid. Zij worden blijkbaar nog onvoldoende ondersteund binnen het huidige kerkelijk beleid. Wij dringen daarom aan op een grotere aandacht voor de mogelijkheden die geboden worden door de dynamische krachten binnen de christelijke gezinnen zelf. De Kerk zou gezonde lekeninitiatieven die christelijke gezinnen bijeenbrengen en sociaal sterker maken door onderlinge uitwisselingen, systematisch moeten ondersteunen.  Een degelijke kerkelijke begeleiding van deze initiatieven verhoogt de geestelijke weerbaarheid die christelijke gezinnen nodig hebben om de moeilijkheden die hen bedreigen met Gods hulp te overwinnen. Aldus ondervinden de christelijke gezinnen dat zij herders hebben die solidair aan hun zijde staan bij de bekommernissen en onzekerheden die hen kunnen kwellen en die hen helpen de juiste christelijke oplossingen te vinden bij problemen die een bedreiging vormen voor hun voortbestaan.

Ondersteuning van de niet hertrouwde echtgescheidenen. Niet elke christen die ongewenst door zijn of haar huwelijkspartner verlaten wordt, begint daarom een nieuwe relatie. Sommigen blijven hun huwelijksgelofte ook in die omstandigheden trouw. Er bestaan lovenswaardige initiatieven om de mensen te verenigen die zich in deze psychologisch en maatschappelijk zware situatie bevinden, zodat zij elkaar kunnen steunen in hun keuze, die dikwijls heroïsch kan genoemd worden. De Kerk zou deze consequente christenen meer en beter moeten begeleiden en hun verenigingen aanmoedigen, o.a. door ze regelmatig onder de aandacht van de gelovigen te brengen.

3° De pastorale taak van de Kerk ten aanzien van gezinsverbanden die niet of niet meer als authentiek christelijk kunnen worden beschouwd

Het gaat hierbij meer bepaald over de pastoraal ten aanzien van katholieke hertrouwde echtgescheidenen en homoseksuele koppels. Het is niet onze bedoeling om gelovigen die zich in zulke situaties bevinden te veroordelen of aan de schandpaal te nagelen. Dit is een niet evangelische houding. Christus leerde ons zelfs voor onze vijanden te bidden, des te meer moeten we vermijden om mensen die in Hem geloven, maar die om redenen of oorzaken die zijzelf misschien niet helemaal doorgronden of in de hand hebben niet leven volgens Gods geboden, door onze houding onnodig te marginaliseren. We moeten beseffen dat we tegenover God allemaal op een of andere wijze zondig zijn en dat het hoogste gebod dat van de liefde is en blijft.

Dit betekent echter niet dat een houding van christelijk medeleven mag leiden tot misverstanden over de katholieke geloofsleer en zeker niet tot een “herziening” ervan (zoals door sommige theologen en zelfs bisschoppen voorgesteld). Christus leerde ons expliciet dat niemand gerechtigd is om zelfs maar “een letter of stip van de Goddelijke wetten te wijzigen”. De pastorale zorg voor de gelovigen van wie de gezinssituatie niet (meer) beantwoordt aan de katholieke geloofsnormen, is belangrijk en moet worden afgestemd op de parabels van Christus over de verloren zoon, of over de herder die op zoek gaat naar het verloren schaap. Het schaap bleef daarin “verloren” tot het werd teruggebracht naar de kudde, evenals de verloren zoon tot hij bij zijn vader was weergekeerd. De woorden van Christus mogen zeker niet opgevat worden als een excuus om Gods wetten met een korreltje te nemen of af te zwakken. Dit is ofwel een vervalste vorm van barmhartigheid, ofwel een bewijs van ongeloof in de evangelische boodschap, die volgens wereldse normen veeleisend kan lijken, maar die de juiste wegen aanwijst in Gods heilsplan.

Wij zijn het helemaal niet eens met degenen die beweren dat de katholieke doctrine “zich moet aanpassen aan de veranderende culturele omgeving” (op welke ernstige Bijbelse gronden is zulks gebaseerd?). Wij steunen de pastorale initiatieven die bedoeld zijn om de gelovigen die niet helemaal leven volgens de katholieke plichtenleer geestelijk bij te staan. Dit betekent in onze ogen concreet dat men hen enerzijds niet links laat liggen, maar dat zij anderzijds zoals iedereen recht blijven hebben op de onvervalste en eeuwige waarheden en geboden die God zelf ons via de profeten en zijn Zoon onderwees. Daartoe behoren de onverbrekelijkheid van het christelijk huwelijk en de veroordeling van seksuele betrekkingen die zich afspelen buiten het huwelijk.

In onze ogen wordt het huidig Belgisch kerkbeleid in dat verband al te zeer gekenmerkt door onduidelijkheid en in zekere mate zelfs door een schuldige permissiviteit. De praktijk heeft al meer dan voldoende bewezen dat die dit niet leidt tot een grotere aanhankelijkheid aan de Kerk en we kunnen dus met zekerheid stellen dat dit een volledig verkeerde pastorale houding is. Ten aanzien van de gelovigen die een relatie hebben die niet strookt met de kerkleer, stellen we een pastoraal voor van geestelijke zorg zonder doctrinaire compromissen of “aanpassingen”. Priesters die zich op deze geestelijke hulpverlening toeleggen mogen zich niet laten beïnvloeden door de beweringen van zogenaamde “autoriteiten” die beter lijken te weten wat voor de Kerk goed is dan alle vorige pausen samen. Men kan de modaliteiten van deze compromisloze pastoraal moeilijk gedetailleerd vastleggen. Het best lijkt het ons om zich hierbij te laten inspireren door positieve voorbeelden die tot goede resultaten hebben geleid. Men kan eventueel ook succesvolle voorbeelden vinden in andere moeilijke pastorale domeinen, zoals de zorg voor prostituees of drugverslaafden (hiermee bedoelen we uiteraard geen enkele vorm van vergelijking met deze doelgroepen).

Tenslotte dringen we erop aan dat onze kerkelijke autoriteiten aanstootgevende gayparades openlijk zouden veroordelen, als een vorm van culturele decadentie of zedenverwildering.

4° De pastorale taak van de Kerk ten aanzien van alleenstaanden

Ook onze geloofsbroeders die om gelijk welke reden als celibatairen buiten een vast gezinsverband leven mogen we zeker niet uit het oog verliezen. Ook zij spelen hun rol in onze maatschappij, terwijl zij vlugger te maken krijgen met gevoelens van eenzaamheid. Wij hopen dat eveneens voor deze groep een goede pastorale begeleiding wordt uitgewerkt. Aangezien zij meestal over meer vrije tijd beschikken is het aangewezen om hen zoveel mogelijk te betrekken bij taken die de parochiegemeenschappen ten goede komen. Alleenstaande ouderen die geen vast werk hebben zouden bv. een betaalde job – hoe klein ook – bij (oudere) priesters kunnen vervullen of als onthaalpersoon of gids ingezet kunnen worden in kerken.

5° De pastorale houding t.a.v. maatschappelijke ontwikkelingen die in tegenspraak zijn met de christelijke antropologie en moraalleer

We denken hierbij in het bijzonder aan de legalisatie van abortus en de gendertheorie. Dit zijn twee plagen die de toekomst van het christelijk gezin ondermijnen. Zij zijn de gevolgen van een kindonvriendelijke en hedonistische mentaliteit, die vooral in de rijkere landen nog altijd in volle opmars is. Het behoort o.i. tot de kerkelijke gezinspastorale verplichtingen om die ontwikkelingen openlijk en zo doeltreffend mogelijk te bestrijden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s